Ο πολιτικός φόβος ως αίτιος ανθρωπίνων παθών και μοχλευτής new gen κινημάτων

Από τα «Κίτρινα Γιλέκα» και το «Κίνημα της Σαρδέλας» ως το «BDS» και τα άλλα διεθνή κινήματα ενάντια στο νεοφασιστικό ηγετικό δίδυμο Τράμπ – Νετανιάχου

 

Γράφει ο Νίκος Τσαγκρής

Εβδομάδα των Παθών. Μελαγχολία και ανυπόμονη πλήξη, εν αναμονή της αναστάσιμης Ουτοπίας. Σε μια  απόπειρα να ξεφύγω,  επιδίδομαι σε διαδικτυακές περιηγήσεις των ανθρωπίνων παθών: κάνω κλικ σε ένα παλαιότερο You Tube βίντεο, κι αμέσως ένα έκπληκτο στοπ καρέ, σε μια ωραία εικόνα. Πολιτικά ωραία, από την άποψη ότι δεν θυμίζει σε τίποτα τις στερεότυπες φωτογραφίες εκδηλώσεων διαμαρτυρίας παρελθόντων ετών, αντίθετα αποτυπώνει μια ευδιάκριτη κοινωνική πολυχρωμία. Πρόσωπα νεανικά, χαρούμενα, παιδιά   τραγουδούν και μάχονται με το ηχηρό σύνθημα «Να μην γίνει ο φόβος συνήθειά μας», ενάντια στην κρατική βία. «Η νέα γενιά δίνει τη δική της απάντηση στο δόγμα «Nόμος και Τάξη» διαβάζω στο ρεπορτάζ που συνοδεύει το βίντεο.

«Να μην γίνει ο φόβος συνήθειά μας»!.. Ωστόσο, το βλέπεις στο βλέμμα τους, το διαβάζεις στη γλώσσα των σωμάτων τους, ακόμα και όταν τραγουδούν «σιγά μην κλάψω / σιγά μην φοβηθώ», τα παιδιά της νεότερης γενιάς γητεύουν τον φόβο τους κόντρα στο τείχος της κρατικής βίας που υψώνεται απέναντί τους σαν τα παιδιά που σφυρίζουν τις νύχτες για να ξορκίσουν τον φόβο τους για το σκοτάδι: Ωστόσο, «ο πολιτικός φόβος είναι βασικός αίτιος των ανθρωπίνων παθών του 21^ου αιώνα», σκέφτομαι…

Ο πολιτικός φόβος αποτελεί βασικό στρατηγικό όπλο του συστημικού νεοφιλελευθερισμού των καιρών μας. Θέλει την κοινωνία να βρίσκεται (να αισθάνεται ότι βρίσκεται) σε διαρκή κίνδυνο, απειλούμενη από συμμορίες τρομοκρατών, ορδές προσφύγων - λαθρομεταναστών, φανταστικές πολεμικές, εν γένει, απειλές που ανακατεύονται με τις πραγματικές, προκειμένου να διεγείρουν μαζικό φόβο, κοινωνικό φόβο, να αποσπάσουν πολιτικό φόβο: να τον αξιοποιήσουν στρατηγικά, επιβάλλοντας μέτρα στήριξης των – ποικίλων και αλληλοσυγκρουόμενων καθεστωτικών συμφερόντων –  συστημικών μοντέλων οικονομικής, πολιτικής και εργασιακής επιτήρησης και αυταρχισμού, και αστυνομικής βίας, και καταστολής. Πάντα με το πρόσχημα της… ασφάλειας και της προστασίας του πολίτη, βεβαίως.

«ΟΧΙ!.. Να μην γίνει ο φόβος συνήθειά μας», υψώθηκαν και έσμιξαν σε μια νέα κινηματική συμφωνία εκατομμύρια αυθόρμητες νεανικές φωνές του ευρωπαϊκού και του αμερικανικού Νότου την τελευταία δεκαετία (απ’ τα Προπύλαια των Αθηνών και την Πιάτσα Ματζόρε της Μπολόνια έως την πλατεία Ιταλίας της Χιλής και τη Λα Πας της Βολιβίας) ενάντια στην οικονομική και εργασιακή βαρβαρότητα, την ξενοφοβία, την κρατική βία και την καταστολή, τη μισαλλοδοξία, τον ρατσισμό, τον φασισμό.

 Βλέπετε, ο πολιτικός φόβος προκάλεσε κοινωνικό φόβο, και αυτός τα κινήματα νέας γενιάς  ενάντια στον πολιτικό φόβο: κινήματα αυθόρμητα, διαδικτυακής, κυρίως, ώσμωσης και οργάνωσης, όπως τα περίφημα «Κίτρινα Γιλέκα», που έκαναν την εμφάνισή τους στους δρόμους του Παρισιού στα τέλη του 2018 με αίτημα την οικονομική δικαιοσύνη∙ ή το παγκόσμιο κίνημα για την σωτηρία του Πλανήτη «Παρασκευές για το μέλλον», με την εμβληματική  καθοδήγηση της Γκρέτας Τούνμπεργκ∙ ή το διαδικτυακό… viral «Κίνημα της Σαρδέλας», που εμφανίστηκε προ εξαετίας στην Ιταλία ενάντια στην ξενοφοβική και ρατσιστική πολιτική του Ματέο Σαλβίνι, κλπ., κλπ.

Και βέβαια, τα πρόσφατα κινήματα ενάντια στο νεοφασιστικό ηγετικό δίδυμο των Τράμπ – Νετανιάχου και τα πρωτοφανή ιδιωτικά (κόντρα στη διεθνή νομιμότητα) πολεμικά τους εγκλήματα, την γενοκτονία των Παλαιστινίων και τον απρόκλητο πόλεμο κατά του Ιράν: Το διεθνές κίνημα BDS (Μποϊκοτάζ, Απόσυρση Επενδύσεων, Κυρώσεις), ας πούμε,  που ξεκίνησε ύστερα από το αίτημα της παλαιστινιακής κοινωνίας για ελευθερία, δικαιοσύνη και ισότητα και υποστηρίζει την απλή αρχή ότι οι Παλαιστίνιοι έχουν τα ίδια δικαιώματα με την υπόλοιπη ανθρωπότητα∙ ή το επίσης διεθνές αντι – Τραμπικό – αντιπολεμικό κίνημα διαμαρτυρίας «Διάλεξε έναν κλόουν, ετοιμάσου για τσίρκο» που διοργανώνει συλλαλητήρια σε όλο τον κόσμο ενάντια στους «παράνομους, ανήθικους, απερίσκεπτους και άστοχους, ατελείωτους πολέμους του Τράμπ»!..

Και αυτά, όπως όλα τα «αυθόρμητα» κινήματα του 21^ου αιώνα,  δεν φοβούνται τον φόβο, αντίθετα γεννιούνται απ’ αυτόν και ζουν για να τον μάχονται. «Ο φόβος είναι φως, είναι η θέληση για ζωή, είναι αυτοπεποίθηση», έλεγε η θρυλική Ρωσίδα ποιήτρια Ναντέζτνα Μαντελστάμ*: «Τρέφεται από τον αυτοσεβασμό, την αίσθηση της προσωπικής αξιοπρέπειας, των προσωπικών δικαιωμάτων, των αναγκών, των απαιτήσεων και των επιθυμιών: ο φόβος και η ελπίδα είναι στοιχεία αλληλένδετα. Χάνοντας την ελπίδα, χάνουμε και τον φόβο -δεν έχουμε πια λόγο να φοβόμαστε...».

*Από το βιβλίο της «Ελπίδα στα χρόνια της Απελπισίας», εκδόσεις Μεταίχμιο